Nieuws

In de zomer van 2020 las ik een artikel over de geheime dienst die Winston Churchill tijdens de tweede wereldoorlog oprichtte en die in de wandelgangen ‘de Firma’ werd genoemd. Het artikel maakte gewag van meer dan dertig vrouwen die vanaf eind 1942 werden ingezet als geheim agenten in bezet Frankrijk om met het verzet van wapens te voorzien en de Duitse oorlogsmachine op alle mogelijke manieren te saboteren. Bijna een derde van de vrouwen keerde niet terug naar huis. Geïntrigeerd door het artikel las ik alles wat ik kon vinden over die onbekend gebleven vrouwen. Pas heel recent zijn er non-fictie boeken over hen verschenen. Het leek me een geweldig onderwerp voor een stripserie. Tekenaar Thomas Du Caju, mijn ‘partner in strips’, was enthousiast om nog eens samen te werken. Twee jaar later verscheen het eerste stripboek in het Frans bij uitgeverij Paquet en in het Nederlands bij Sylvester. Er komen uiteindelijk zes delen van de reeks aan een tempo van één per jaar.

Vorige week verscheen deel 3 tegelijk in het Frans en het Nederlands.

Dit is de synopsis van Saboteuses 3: MUIS.

Londen, 1942. Hannah is een brave huismoeder die twee kinderen opvoedt in een stad die wordt geteisterd door bombardementen. Ze heeft een stoïcijns karakter maar weet niet goed meer wat ze daar eigenlijk zit te doen, wachtend op het einde van de oorlog, terwijl anderen zomaar verdwijnen of het land helpen te overleven. Uiteindelijk besluit ze zich te engageren, en aan te sluiten bij de S.O.E.

Een paar maanden later in Normandië is Hannah Muis geworden en staat ze aan het hoofd van een verzetsnetwerk. De toestand wordt met de dag gespannener, door een mogelijke invasie is de Duitse bezetter meer dan ooit op zijn hoede en de opdrachten worden steeds gevaarlijker… Maar niets zal haar tegenhouden, want Muis is een… saboteuse!

Van Saboteuses 3 verscheen ook een enthousiaste recensie op de Stripspeciaalzaak. Op die site een voorproefje van het album in het Nederlands. Hieronder de eerste pagina’s in het Frans.

In het Italiaanse Genua, op 25 mei, kreeg ik de Premio Andersen voor mijn historische roman IJZERKOP (vertaald als TESTA DI FERRO door Olga Amagliani ). De Premio Andersen is de belangrijkste prijs voor jeugdliteratuur in Italië en mijn boek won in de sectie ’15+’. De uitreiking gebeurde tijdens een ceremonie in de raadzaal van het Genuese Hertogelijk paleis, het Palazzo Ducale. Op de dag van de uitreiking verscheen een interview in de krant secolo XIX.

De vertaling van het juryverslag klinkt als volgt: “De Premio Andersen, categorie 15+ gaat naar TESTA DI FERRO. Voor een historische roman die de stereotypen van het verleden maar ook van het heden aan de kaak stelt en die het geweld van een opgelegde gezinssituatie in parallel zet met de hardheid van het militaire leven, dat te verkiezen valt. Voor het vermogen om het stof en zweet van de slagvelden voelbaar te maken, de tranen van teleurstelling, de verrukking van een liefde die geboren wordt. Voor de vloeiende, eerlijke en buitengewoon boeiende manier van schrijven.”

De Italiaanse versie van het boek is ook bijzonder omdat mijn uitgeefsters van Camelozampa (Sara Saorin en Francesca Segato) voor een lettertype en een lay-out kozen die het dyslectische tieners gemakkelijker maakt om het boek te lezen.

Bij de ingang van het ‘Palazzo Ducale’ (ook het paleis van de doge genoemd).

Ik ontving de prijs met mijn beide uitgeefsters en deed mijn dankwoord in het Italiaans, zij het met een vet Gents accent. In het Nederlands klonk dat zo:

“Ik wil graag de jury van de Andersenprijs bedanken, mijn uitgeverij Camelozampa, Sara, Francesca en Marta, die besloten hebben het risico te nemen een roman te vertalen van een auteur uit een land waar ze niet weten hoe ze een echte carbonara moeten maken.

Ik wil mijn vertaalster Olga Amagliani bedanken voor het zo goed vertalen van mijn roman in het Italiaans, Flanders Literature voor het promoten van mijn werk, mijn oorspronkelijke uitgever Querido en mijn vrouw Virginie, die samenwoont met iemand wiens geest vaak in de verkeerde eeuw vertoeft

‘IJzerkop’ is een avonturenverhaal. Het gaat over een broer en zus die er maar niet in slagen hun ouders te behagen en op pad gaan om zichzelf te ontdekken. Stans ontdekt dat ze ervan houdt in mannenbroeken te lopen en wordt verliefd op een vrouw. Pier ontdekt dat zijn vader en het patriarchaat dat hij zo graag wilde behagen, uiteindelijk zinloos zijn.

Ik geloof dat als tieners ontdekken wie ze werkelijk zijn, als ze hun identiteit accepteren en als ze geaccepteerd worden door hun geliefden en de maatschappij, dat ze ons dan pas hun ware glimlach tonen. Als hun ware zelf, hun identiteit hen wordt ontzegd, dan trekken ze zich terug in de schaduw van hun zelf en zijn ze niet in staat hun potentieel waar te maken.

Ik hoop dat mijn boek, zoals alle boeken, tieners kan helpen die worstelen met zichzelf en dat het hen de moed geeft om hun eigen pad te volgen.

Ik hoop ook dat de roman iedereen aanspreekt. Onze ’15-jarige ik’ leeft nog steeds in elk van ons. We proberen allemaal nog steeds deze rare wereld te begrijpen.

Hartelijk dank voor deze prachtige prijs.”

Met mijn uitgeefsters Sara Saorin en Francesca Segato. Op de Facebook-pagina van Camelozampa staat ook een verslag van de uitreiking.

Hieronder de vertaling van van de recensie in het tijdschrift van de Andersen prijs, nr. 406 (oktober 2023), geschreven door Martina Russo.

“Oorlog, liefde, dood en passie. Het is reductief om ze ingrediënten te noemen, het zijn de grote spiegels die in een – goede – roman de hartkloppingen en emoties van de lezer weerspiegelen en hem of haar meeslepen in een zeer boeiend verhaal. Hier vinden we dit en nog veel meer tussen de pagina’s van deze volwaardige roman, die ons meesleept in het Napoleontische tijdperk, tussen Gent, Parijs en Wenen, langs de slagvelden die de veldtochten van de keizer met bloed vulden. Er is de wil van de hoofdpersoon, Stans, om zich te bevrijden van een opgelegd leven – dat van de goede dochter eerst en de onderdanige echtgenote later – door met moed en gewetenloosheid de conventies te verbrijzelen; er is de naïeve vastberadenheid van haar broer Pier, vastbesloten om de weg van de studies, onderbroken door de familieschaarste, te hervatten. Maar er is ook de ontdekking van zichzelf, van het eigen lichaam, de trouw aan een ideaal – dat van de revolutie – dat echter wordt ondermijnd door de onmenselijke implicaties van de oorlog, die elk idee van een toekomst in een oogwenk vernietigt.

Voor Stans is de oorlog echter haar redding: ze neemt dienst in de plaats van een wanhopige leeftijdsgenoot en weet te ontsnappen aan een echtgenoot die ze verafschuwt vanwege zijn wrede manieren en illegale smokkelhandel. Het huwelijk was een echt contract, getekend door haar vader, die het geld van zijn schoonzoon – zijn oude kameraad van de kostschool – zag als de manier om een faillissement te voorkomen. Niets ongewoons in die tijd, maar Stans gaat er niet in mee en nadat ze bijna per ongeluk de broek van haar man heeft aangetrokken, slaat ze op de vlucht en creëert ze een heel nieuw lot voor zichzelf, te midden van trainingen, strijdmakkers, eindeloze marsen, maar ook Parijs, de glimlach van een ballerina en de vrijheid die je in de hoofdstad ademt, zelfs in oorlogstijd. We volgen haar heldendaden en, in afwisselende hoofdstukken, ontdekken we ook wat er gebeurt met Pier, op het spoor van zijn zus nadat zijn vader gevangen is gezet voor schulden die niet meer gedekt worden door zijn schoonzoon. Hij krijgt ook de opdracht om de ontwerpen van zijn vader (hij noemt zichzelf een uitvinder, zij het met gemengde resultaten) af te leveren bij keizer Napoleon zelf. Kortom, de reis zit vol valkuilen en Pier is een onhandige 14-jarige die te veel vertrouwen heeft in de mensheid, zozeer zelfs dat hij meerdere keren in de problemen komt.

Ik zal hier niet vooruitlopen op de talloze lotgevallen van de twee siblings, maar de uitnodiging is om in vervoering te raken door deze roman over vorming, zo authentiek, dicht en doordrenkt van die intensiteit waarmee men alleen in de adolescentie bepaalde emoties ervaart. Een meesterlijke, afgemeten schrijfstijl, waarin ook de diepgaande studie van de historische context naar voren komt, parallel aan de opbouw van personages, driedimensionaal, echt en aanwezig, zelfs als ze zich alleen op de achtergrond lijken te bewegen. Een mooi bewijs, dat hoop geeft voor andere romans van de Belgische auteur (en scenarioschrijver).”

Een gelukkige schrijver en zijn Italiaanse uitgeefsters.

Manon, een introverte 16-jarige, wordt gedwongen om bij haar onuitstaanbare grootmoeder Yvonne te wonen, een voormalige feministische activiste die niet langer op zichzelf kan wonen. De situatie verslechtert wanneer Yvonne, in de war, Manon voor haar dochter gaat aanzien.
Manon wordt meegezogen in Yvonne’s waanideeën en speelt de rol van haar moeder, die ze nauwelijks gekend heeft.
Dit is een kans voor Manon om de ware geschiedenis van de vrouwen in haar familie te ontdekken en om op haar beurt te leren hoe ze er een kan worden.

Met regisseuse Elodie Lélu schreef ik het scenario voor deze mooie, tedere komedie die sinds midden mei in de Belgische bioscopen loopt. Binnenkort komt de film uit in Frankrijk en Canada. Een recensie en trailer op de site van Cinebel.

Voor het blad ‘LEZEN’ van de Nederlandse Stichting Lezen schreef ik een column naar aanleiding van mijn Annie MG Schmidt lezing. Je vindt de tekst van de column hieronder.

Speculaas. Als kind wilde ik speculaas. Omdat het zoet was, natuurlijk, maar vooral omdat op elk pak speculaas een Historia-bon gedrukt stond die je moest uitknippen. Als ik voldoende van die bonnen had, kon ik die inwisselen tegen plaatjes van ”s Lands Glorie’. Die plaatjes vertelden de geschiedenis van België . De paleolithische jager die een rendier doodt met een stenen werktuig. De Noorman die aan zijn maten de weg wijst met zijn speer. Ik bond de plaatjes samen met een elastiek. Er zat, zo dacht ik, een verhaal in elk plaatje. Maar op de achterkant stond niet meer dan een titel, een korte uitleg en een nummer. Meer verhaal was er niet. Ik heb me ziek gegeten aan speculaas om die plaatjes te verzamelen.

Veel, veel later, op een receptie na een filmpremière, kwam een jong Belgisch regisseur naar me toe. Ze identificeren zich als non-binair en spraken me aan over Jonkvrouw, mijn eerste historische roman die ik schreef met Pat van Beirs.
‘Ik heb het boek geleend van de schoolbibliotheek. Gelezen en herlezen en nooit teruggebracht. Ik heb het nog altijd,’ zei hen.
‘Was je dan zo geboeid door de late middeleeuwen?’ vroeg ik.
‘Nee, niet echt,’ zei hen, ‘ik hield van het hoofdpersonage. Van die dochter van de graaf die een hekel heeft aan borduren en liever met de jongens gaat ravotten in de polders. Die meid wilde jongensdingen doen maar tegelijk wilde ze ook vrouwelijk en elegant zijn. Het vertelde me iets over mezelf.’
Mijn wangen waren warm geworden van het compliment. Ik bedankte hen. De regisseur glimlachte en verdween weer in de menigte. Ik dacht terug aan de tijd dat ik aan het boek schreef. Ik wist toen niet hoe gravin Marguerite van Male eruitzag. Er bestaat immers geen veertiende-eeuwse portret van haar. Dat maakte me onzeker bij het schrijven. Tot ik mijn collectie Historia-plaatjes van tussen de elastiekjes haalde. Ja, daar was ze. Plaatje nummer 161. Ze staat afgebeeld op de dag van haar huwelijk, naast de hertog van Bourgondië. Heel elegant en voornaam ziet ze eruit. Ze glimlacht niet want ze denkt terug aan haar jeugd, aan haar verloren vrijheid, aan haar wilde jongensstreken. Althans, dat was het verhaal dat ik het plaatje zag.
Ik kreeg meteen weer trek in speculaas.

De illustratie is het werk van J.L. Huens.

Het tweede deel van de stripreeks SABOTEUSES is uit, getekend door de geweldige Thomas Du Caju. In totaal komen er zes delen van deze spannende reeks die een feministische kijk biedt op de oorlog en het verzet. Het tweede deel kreeg al een lovende recensie op de stripspeciaalzaak. Alle delen worden uitgegeven door Paquet in het Frans en door Sylvester in het Nederlands.

Het verhaal:

Londen, 1942… Paulette Kincaid is de dochter van een overleden Engelse zakenman en een Française. Haar moeder liet haar in de steek nog voor de oorlog begon en haar vader stierf in een bombardement tijdens de Battle of Britain. Al twee jaar woont ze bij haar tante. Ze helpt in de kledingwinkel met stikken en verstellen maar ze verveelt zich dood. Om een zwangere vrouw te helpen die op het punt staat te bevallen steelt ze een legerjeep. In plaats van door het leger te worden bestraft krijgt ze een baan aangeboden bij de spionagedienst SOE. 

Haar gedrevenheid en kennis van het Frans maakt Paulette tot een zeer waardevolle rekruut voor missies in bezet gebied… Haar codenaam verzint ze zelf. Ze noemt zichzelf ‘Naald’…

Saboteuses wordt geschreven door Jean-Claude Van Rijckeghem en getekend door Thomas Du Caju (Vleugels van hoop).

IJZERKOP reist. Deze maand kwam IJZERKOP uit in het Italiaans in een mooie vertaling van Olga Amagliani en DEKLE Z MUSKETO (Het meisje met de musket) in het Slowaaks in een vertaling van Mateja Seliskar Kenda.

De Italiaanse uitgever maakte ook een promotiefilmpje. Aan de website RAI Letteratura gaf ik een interview.

Ik ben erg trots dat jonge lezers uit Italië en Slowakije het verhaal van Stans en Pier gaan ontdekken. Hieronder vind je ook de Slowaakse voorplaat.

Op 16 september, in het Archeon aan de Rijn, reikte de Jonge Beckmanjury een Pluim uit aan ‘Onheilsdochter’.

Ik ben er heel blij mee.

Dit staat in het enthousiaste rapport van de Jonge Beckmanjury:

Yrsa, dochter van een Viking stuurman en een Friese slavin, leeft in het Denemarken van eind 9^e eeuw. Vanwege haar klompvoet heeft ze het niet gemakkelijk in haar gemeenschap. Op een dag komen de mannen van haar dorp thuis met een gijzelaar van overzee: kloosterzuster Job uit Gent. Yrsa krijgt opdracht op haar te passen. Hoewel de verschillen tussen beide meisjes de boventoon voeren, ontstaat er toch een vriendschap tussen die twee: de start van een ongelofelijk avontuur.

De jury is onder de indruk van de manier waarop Jean-Claude van Rijckeghem in dit boek inzichtelijk maakt hoe de Germaanse Vikingwereld zich verhoudt tot het middeleeuwse christendom. Een groot en serieus onderwerp verpakt in heerlijk speelse avonturenroman.

Filmstudent Nick Evers bracht voor de prijsuitreiking een scène uit Onheilsdochter in beeld: op https://vimeo.com/865073473

Voor de Thea Beckmanprijs 2023 selecteerde de jury oorspronkelijk Nederlandstalige
historische jeugdboeken voor lezers van 12 jaar en ouder. Daarbij is gekeken naar titels die sinds medio 2021, de laatste keer dat de prijs voor deze doelgroep uitgereikt is, zijn verschenen. Onheilsdochter is één van de vijf romans die in 2023 de shortlist van de Thea Beckmanprijs haalde.

“Onder de criteria die de jury heeft toegepast, is een gelijkwaardige rol weggelegd
voor literaire kwaliteit en historische zeggingskracht. De vijf boeken die
uiteindelijk door ons zijn genomineerd, bieden stuk voor stuk mooie en
meeslepende verhalen, goed verteld en aantrekkelijk voor de doelgroep.”

De Thea Beckmanprijs ging dit jaar naar De Schaduw van Toet van Lida Dijkstra en de Jonge Beckmanprijs naar Noem geen namen van Astrid Sy.

ONHEILSDOCHTER heeft de shortlist gehaald van de Thea Beckmanprijs. Mijn boek is in geweldig gezelschap.

Ieder jaar wordt in Museumpark Archeon de Thea Beckmanprijs uitgereikt aan het beste historische jeugdboek. Afwisselend worden boeken voor jonge en voor oudere lezers bekroond. In 2023 bekroont de jury werk voor jongeren vanaf 12 jaar. Eind april maakte de jury de longlist van tien genomineerde boeken al bekend. De jury is nu tot de volgende keuze voor de shortlist gekomen (op alfabetische volgorde auteur):

Els Beerten – De rest van ons leven	Querido, maart 2022
Lida Dijkstra – Schaduw van Toet	Luitingh-Sijthoff, oktober 2021
Jean-Claude van Rijckeghem – Onheilsdochter	Querido, mei 2022
Astrid Sy – Noem geen namen	Luitingh-Sijthoff, april 2021
Anna Woltz – De Tunnel	Querido, mei 2022

Ik las al het pakkende WO2 verhaal ‘De Tunnel’ en ben erg benieuwd naar de andere genomineerde boeken.

Naast de volwassen jury is er ook een jongerenjury. Deze reikt De Jonge Beckman uit, de prijs voor het beste historische jeugdboek volgens de lezers zelf. Een panel van enthousiaste jongeren leest deze shortlist en maakt daaruit een eigen keuze voor een winnaar.  Pabo-docent van Hogeschool Leiden Emmy Stevens begeleidt deze jury.

Bij deze vijf romans worden door studenten van de Willem de Kooning Academie korte animatiefilms gemaakt. 

Op zaterdag 16 september wordt zowel de Thea Beckman Prijs 2023 als de Jonge Beckman 2023 in het Archeon uitgereikt. De Schrijvers van de Ronde Tafel zijn dat hele weekend in Archeon aanwezig.

De jury bestaat uit Hubert Slings (voorzitter), Liselotte Dessauvagie, Rutger van Driel, Inge Mooiman, Monique Veldman en Moniek Warmer.

Op 16 mei om 20u gaf ik de 22ste Annie MG Schmidt lezing in het Literatuur/Kinderboekenmuseum in Den Haag met als titel ‘Tijdreizen en Bouillonblokjes’. 

De lezing werd opgenomen door ‘De Grote (en Geweldige) Vriendelijke Podcast.’ Je kan hem beluisteren via deze link.

De jaarlijkse lezingen gaan over jeugdliteratuur en zijn een echte traditie. Ik trad daarmee in het voetspoor van veel bekende jeugdauteurs uit Nederland en Vlaanderen. Het was een hele fijne, warme avond en ik heb boeiende mensen ontmoet. Ik was ook erg onder de indruk van de rondleiding in het kinderboekenmuseum en voelde me bijzonder vereerd

Met dank aan IBBY Nederland, Stichting Lezen en het Nederlandse letterenfonds en aan auteur Martine Letterie voor haar enthousiaste inleiding.

Hieronder leest u de tekst van de lezing.

Onze nieuwe speelfilm ZEEVONK ging op 17 februari 2023 in première in Berlijn. In de zaal waren alle stoelen bezet en werd de film onthaald met een daverend applaus. Van de Berlijnse kinderjury kreeg de film een ‘speciale vermelding’. De film werd ook heel enthousiast onthaald door de internationale pers. Domien Huyghe regisseerde de film en ik schreef het scenario met Wendy Huyghe. Vanaf 29 maart is ZEEVONK film in België in de bioscoop te zien.