IJZERKOP wint Italiaanse PREMIO ANDERSEN

In het Italiaanse Genua, op 25 mei, kreeg ik de Premio Andersen voor mijn historische roman IJZERKOP (vertaald als TESTA DI FERRO door Olga Amagliani ). De Premio Andersen is de belangrijkste prijs voor jeugdliteratuur in Italië en mijn boek won in de sectie ’15+’. De uitreiking gebeurde tijdens een ceremonie in de raadzaal van het Genuese Hertogelijk paleis, het Palazzo Ducale. Op de dag van de uitreiking verscheen een interview in de krant secolo XIX.

De vertaling van het juryverslag klinkt als volgt: “De Premio Andersen, categorie 15+ gaat naar TESTA DI FERRO. Voor een historische roman die de stereotypen van het verleden maar ook van het heden aan de kaak stelt en die het geweld van een opgelegde gezinssituatie in parallel zet met de hardheid van het militaire leven, dat te verkiezen valt. Voor het vermogen om het stof en zweet van de slagvelden voelbaar te maken, de tranen van teleurstelling, de verrukking van een liefde die geboren wordt. Voor de vloeiende, eerlijke en buitengewoon boeiende manier van schrijven.”

De Italiaanse versie van het boek is ook bijzonder omdat mijn uitgeefsters van Camelozampa (Sara Saorin en Francesca Segato) voor een lettertype en een lay-out kozen die het dyslectische tieners gemakkelijker maakt om het boek te lezen.

Bij de ingang van het ‘Palazzo Ducale’ (ook het paleis van de doge genoemd).

Ik ontving de prijs met mijn beide uitgeefsters en deed mijn dankwoord in het Italiaans, zij het met een vet Gents accent. In het Nederlands klonk dat zo:

“Ik wil graag de jury van de Andersenprijs bedanken, mijn uitgeverij Camelozampa, Sara, Francesca en Marta, die besloten hebben het risico te nemen een roman te vertalen van een auteur uit een land waar ze niet weten hoe ze een echte carbonara moeten maken.

Ik wil mijn vertaalster Olga Amagliani bedanken voor het zo goed vertalen van mijn roman in het Italiaans, Flanders Literature voor het promoten van mijn werk, mijn oorspronkelijke uitgever Querido en mijn vrouw Virginie, die samenwoont met iemand wiens geest vaak in de verkeerde eeuw vertoeft

‘IJzerkop’ is een avonturenverhaal. Het gaat over een broer en zus die er maar niet in slagen hun ouders te behagen en op pad gaan om zichzelf te ontdekken. Stans ontdekt dat ze ervan houdt in mannenbroeken te lopen en wordt verliefd op een vrouw. Pier ontdekt dat zijn vader en het patriarchaat dat hij zo graag wilde behagen, uiteindelijk zinloos zijn.

Ik geloof dat als tieners ontdekken wie ze werkelijk zijn, als ze hun identiteit accepteren en als ze geaccepteerd worden door hun geliefden en de maatschappij, dat ze ons dan pas hun ware glimlach tonen. Als hun ware zelf, hun identiteit hen wordt ontzegd, dan trekken ze zich terug in de schaduw van hun zelf en zijn ze niet in staat hun potentieel waar te maken.

Ik hoop dat mijn boek, zoals alle boeken, tieners kan helpen die worstelen met zichzelf en dat het hen de moed geeft om hun eigen pad te volgen.

Ik hoop ook dat de roman iedereen aanspreekt. Onze ’15-jarige ik’ leeft nog steeds in elk van ons. We proberen allemaal nog steeds deze rare wereld te begrijpen.

Hartelijk dank voor deze prachtige prijs.”

Met mijn uitgeefsters Sara Saorin en Francesca Segato. Op de Facebook-pagina van Camelozampa staat ook een verslag van de uitreiking.

Hieronder de vertaling van van de recensie in het tijdschrift van de Andersen prijs, nr. 406 (oktober 2023), geschreven door Martina Russo.

“Oorlog, liefde, dood en passie. Het is reductief om ze ingrediënten te noemen, het zijn de grote spiegels die in een – goede – roman de hartkloppingen en emoties van de lezer weerspiegelen en hem of haar meeslepen in een zeer boeiend verhaal. Hier vinden we dit en nog veel meer tussen de pagina’s van deze volwaardige roman, die ons meesleept in het Napoleontische tijdperk, tussen Gent, Parijs en Wenen, langs de slagvelden die de veldtochten van de keizer met bloed vulden. Er is de wil van de hoofdpersoon, Stans, om zich te bevrijden van een opgelegd leven – dat van de goede dochter eerst en de onderdanige echtgenote later – door met moed en gewetenloosheid de conventies te verbrijzelen; er is de naïeve vastberadenheid van haar broer Pier, vastbesloten om de weg van de studies, onderbroken door de familieschaarste, te hervatten. Maar er is ook de ontdekking van zichzelf, van het eigen lichaam, de trouw aan een ideaal – dat van de revolutie – dat echter wordt ondermijnd door de onmenselijke implicaties van de oorlog, die elk idee van een toekomst in een oogwenk vernietigt.

Voor Stans is de oorlog echter haar redding: ze neemt dienst in de plaats van een wanhopige leeftijdsgenoot en weet te ontsnappen aan een echtgenoot die ze verafschuwt vanwege zijn wrede manieren en illegale smokkelhandel. Het huwelijk was een echt contract, getekend door haar vader, die het geld van zijn schoonzoon – zijn oude kameraad van de kostschool – zag als de manier om een faillissement te voorkomen. Niets ongewoons in die tijd, maar Stans gaat er niet in mee en nadat ze bijna per ongeluk de broek van haar man heeft aangetrokken, slaat ze op de vlucht en creëert ze een heel nieuw lot voor zichzelf, te midden van trainingen, strijdmakkers, eindeloze marsen, maar ook Parijs, de glimlach van een ballerina en de vrijheid die je in de hoofdstad ademt, zelfs in oorlogstijd. We volgen haar heldendaden en, in afwisselende hoofdstukken, ontdekken we ook wat er gebeurt met Pier, op het spoor van zijn zus nadat zijn vader gevangen is gezet voor schulden die niet meer gedekt worden door zijn schoonzoon. Hij krijgt ook de opdracht om de ontwerpen van zijn vader (hij noemt zichzelf een uitvinder, zij het met gemengde resultaten) af te leveren bij keizer Napoleon zelf. Kortom, de reis zit vol valkuilen en Pier is een onhandige 14-jarige die te veel vertrouwen heeft in de mensheid, zozeer zelfs dat hij meerdere keren in de problemen komt.

Ik zal hier niet vooruitlopen op de talloze lotgevallen van de twee siblings, maar de uitnodiging is om in vervoering te raken door deze roman over vorming, zo authentiek, dicht en doordrenkt van die intensiteit waarmee men alleen in de adolescentie bepaalde emoties ervaart. Een meesterlijke, afgemeten schrijfstijl, waarin ook de diepgaande studie van de historische context naar voren komt, parallel aan de opbouw van personages, driedimensionaal, echt en aanwezig, zelfs als ze zich alleen op de achtergrond lijken te bewegen. Een mooi bewijs, dat hoop geeft voor andere romans van de Belgische auteur (en scenarioschrijver).”

Een gelukkige schrijver en zijn Italiaanse uitgeefsters.